EIT op de OK: PEEP individualiseren bij robotchirurgie
Robotchirurgie met pneumoperitoneum en een steile Trendelenburgpositie vormt een zware belasting voor de longen. De hoge buikdruk duwt het diafragma omhoog, waardoor atelectase en ongelijkmatige ventilatie snel ontstaan. Tot nu toe baseren we onze PEEP-instelling op richtlijnen, ervaring en globale parameters als saturatie en compliantie. Maar wat als je in real-time kunt zíen wat je beademing doet in de long? Dat is precies wat elektrische impedantie-tomografie (EIT) mogelijk maakt. Een recente prospectieve studie in BMC Anesthesiology van Mihatsch et al. onderzocht bij 177 patiënten of EIT aan het bed haalbaar en zinvol is om PEEP te individualiseren tijdens routinematige robotchirurgie. De resultaten zijn relevant voor iedere anesthesioloog en anesthesiemedewerker op een OK waar robotchirurgie wordt uitgevoerd.
Wat is EIT?
EIT is een niet-invasieve monitortechniek waarbij een gordel met elektroden rond de thorax wordt geplaatst. Via kleine, volkomen veilige wisselstroompjes maakt het apparaat een dynamisch tweedimensionaal beeld van de ventilatie in de longen. Belangrijk om te begrijpen: EIT beeldt geen anatomie af zoals een CT-scan, maar meet veranderingen in elektrische impedantie die sterk samenhangen met volumeveranderingen in het longweefsel. Daardoor zie je direct en continu hoe lucht zich verdeelt over de ventrale en dorsale longdelen. Zones die collaberen worden zichtbaar als "stille" gebieden; zones met overdistensie kleuren anders dan optimaal geventileerde gebieden. Voor de anesthesiemedewerker is EIT daarmee een extra monitorlaag, bovenop de vertrouwde parameters als saturatie, capnografie, Cdyn en driving pressure.
De studie in het kort
Mihatsch et al. includeerden 177 volwassen patiënten die een electieve robotprocedure ondergingen, met zowel steile Trendelenburg (zoals prostatectomie of rectumchirurgie) als andere posities (zoals adrenalectomie). De laparoscopische druk bedroeg 20 cmH2O. Nadat het pneumoperitoneum was ingeblazen én de patiënt in definitieve positie lag, werd een EIT-geleide PEEP-titratie uitgevoerd. Daarbij werd gebruikgemaakt van de zogeheten OD–CL crossing-point-methode: het zoeken naar de PEEP waarbij de som van overdistensie (OD) en collaps (CL) het laagst is.
De belangrijkste resultaten:
- De EIT-geleide PEEP lag gemiddeld hoger dan de uitgangs-PEEP: van 12,0 naar 14,8 cmH2O (+2,8 cmH2O gemiddeld).
- Bij 82% van de patiënten verbeterde de dynamische compliantie (Cdyn) na titratie.
- Bij 31% daalde de driving pressure, met een post-titratie waarde =15 cmH2O.
- EIT liet een sterke reductie van collaps zien (88%), beperkte reductie van overdistensie (12%) en 30% minder regionale ventilatievertraging.
- Klassieke patiëntgegevens zoals BMI, geslacht of pre-EIT beademingsparameters bleken de optimale PEEP slecht te voorspellen.
De conclusie van de auteurs is helder: standaard protocollen en patiëntkenmerken zijn onvoldoende om de ideale PEEP betrouwbaar te bepalen. EIT maakt echte individualisering mogelijk.
Hoe werkt EIT-geleide PEEP-titratie op de OK?
De implementatie verloopt in een aantal overzichtelijke stappen.
Stap 1 – Voorbereiding
Plaats de EIT-gordel rond de thorax vóór het positioneren van de patiënt, ter hoogte van de 4e–5e intercostale ruimte. Controleer de signaalkwaliteit en gebruik vertrouwde longprotectieve startinstellingen: tidal volume van 6–8 ml/kg predicted body weight en een start-PEEP van bijvoorbeeld 10–12 cmH2O.
Stap 2 – Startcondities afwachten
Begin pas met titreren nadat het pneumoperitoneum is ingeblazen én de patiënt in definitieve positie ligt. Noteer de uitgangswaarden: PEEP, Cdyn, driving pressure, EtCO2 en het EIT-beeld.
Stap 3 – PEEP stapsgewijs verhogen
Verhoog PEEP in stappen van 2 cmH2O tot een vooraf afgesproken maximum (vaak 16–18 cmH2O), mits de hemodynamiek dit toelaat. Laat per stap kort stabiliseren en volg op de EIT-monitor hoe collaps afneemt en overdistensie toeneemt. De software berekent de OD–CL-curven en markeert het optimale PEEP-niveau.
Stap 4 – Instellen en controleren
Stel de "beste" PEEP in en controleer opnieuw: Cdyn, driving pressure, EtCO2, hemodynamiek en het EIT-beeld. Is de ventilatie homogener verdeeld? Zijn de collapszones afgenomen zonder grote overdistensiezones?
Stap 5 – Bewaken tijdens de ingreep
De optimale PEEP is niet statisch. Bij veranderingen in Trendelenburghoek of laparoscopische druk kan het EIT-beeld opnieuw collaps laten zien. Overweeg bij lange ingrepen een herhaalde (verkorte) titratie.
Wat betekent dit voor jou als anesthesiemedewerker?
EIT vraagt om een aanvullende vaardigheid: het interpreteren van regionale ventilatiebeelden. Dat klinkt complex, maar in de dagelijkse praktijk is het principe eenvoudig: je ziet waar lucht wél en niet komt, en je titreert PEEP tot de verdeling zo gunstig mogelijk is. De studie bevestigt dat dit in de routinematige perioperatieve zorg goed haalbaar is, mits het team ervaring opbouwt en werkt met heldere afspraken. Sluit daarvoor aan bij collega's op de IC, die vaak al ervaring hebben met EIT, en begin met een beperkt aantal goed gekozen casussen.
Gebaseerd op: Mihatsch et al., "Electrical impedance tomography-guided PEEP titration during robotic surgery", BMC Anesthesiology, 2025.
