Van zelfrijdende Tesla naar slimme OK: wie houdt het stuur vast?

Op de Nederlandse snelweg rijdt straks een Tesla die zelf stuurt, remt en optrekt. Jij zit achter het stuur, maar de auto “denkt” met je mee. Als je even niet oplet, grijpt hij in. Klinkt bekend? In de OK doen we al jaren iets soortgelijks: wij “sturen” de patiënt, maar steeds vaker rijdt er onzichtbaar een algoritme met ons mee.

De RDW gaf onlangs groen licht voor het Full Self Driving Supervised systeem van Tesla. Nederland is daarmee het eerste land in Europa waar deze technologie de openbare weg op mag. Belangrijk detail: de RDW benadrukt dat de bestuurder altijd verantwoordelijk blijft. Je mag niet achteroverleunen met een boek; je moet alert blijven en het systeem grijpt in als je aandacht verslapt. De auto is dus geen taxichauffeur, maar een rijassistent. Precies zo zouden we ook naar decision support met Smartpilot-view op de OK moeten gaan kijken.

In mijn anesthesieopleiding was anesthesiediepte bepalen één van de lastigste onderdelen. We leerden varen op hartfrequentie, bloeddruk, pupilgrootte, huidskleur en zweetdruppels. Dat is vakmanschap, opgebouwd uit duizenden uren kijken, voelen en interpreteren. Later kwamen BIS en TCI modellen voor propofol en remifentanil erbij. Handig, maar met een bekende angel: de complexe interactie tussen middelen maakt nauwkeurig sturen lastig en de kans op overdosing is reëel. De bijna standaard lopende “pomp slappe nor” op veel OK’s is daar wat mij betreft hét symptoom.Tegelijkertijd weet iedereen op de OK hoe frustrerend het is als de planning uitloopt omdat patiënten traag wakker worden, langer op de recovery blijven en de volgende casus maar niet kan starten. Dat kost tijd, geld en energie – en het voelt simpelweg niet goed als je ziet dat het ook anders kan.

De parallellen met de zelfrijdende Tesla zijn duidelijk. Ook Smartpilot view is geen autopilot die de anesthesioloog overbodig maakt, maar een vorm van “Full Self Driving Supervised” op de OK. Het systeem helpt je om de relatie tussen dosering en effect realtime te zien, ondersteunt bij het plannen van de uitleiding en maakt zichtbaar wat anders onzichtbaar blijft. Maar net als bij Tesla blijft één ding overeind: de professional is eindverantwoordelijk. Jij beslist, jij interpreteert, jij grijpt in als de situatie afwijkt van het model.

De kernvraag is dus niet of technologie ons werk overneemt, maar of wij bereid zijn een digitale rijassistent toe te laten in een vak dat lang vooral op gevoel en ervaring dreef. Durven we ons eigen vakmanschap naast een algoritme te leggen en te kijken waar het ons scherper, veiliger en consistenter maakt? In sectoren buiten de zorg – van luchtvaart tot verkeer – is die stap al gezet. De veiligheid is daar aantoonbaar toegenomen, terwijl de professional nog steeds onmisbaar is.

Terug naar die Tesla op de A1. Wie rijdt er eigenlijk? Formeel jij. Praktisch gezien doen jij en de auto het samen. Zo zie ik ook de toekomst van de OK. Niet de mens of de machine, maar de mens met de machine. De kunst is om niet achterover te leunen, maar het stuur vast te houden en de technologie te gebruiken waarvoor zij bedoeld is: om ons te helpen beter, veiliger en slimmer te zorgen.