Antibiotica-resistentie loopt op in Nederland, ook risico’s voor de OK

Antibiotica verliezen wereldwijd hun effectiviteit. De WHO noemt antimicrobiële resistentie een van de grootste bedreigingen voor de mensheid. Ook in Nederlandse ziekenhuizen stijgt het aandeel resistente infecties, wat rechtstreeks raakt aan operatieve zorg, wondinfecties en postoperatief antibioticabeleid. Volgens The Lancet hing in 2019 de dood van ruim 6,2 miljoen mensen samen met antibioticaresistentie; voor 2050 wordt gewaarschuwd voor meer dan tien miljoen doden per jaar.

In Europa sterven jaarlijks zo’n 35.000 patiënten aan resistente infecties (ECDC, 2025). Infecties met resistente E. coli en vooral K. pneumoniae stijgen in Europa fors sinds 2019, terwijl MRSA juist afnam. Het ziekenhuis blijft een belangrijke besmettingshaard: veel antibiotica, kwetsbare patiënten en verkeer tussen afdelingen. Operaties, drains, infusen en andere invasieve handelingen kunnen bacteriën dieper brengen.

Mark de Boer (LUMC) spreekt van een ‘slow pandemic’: percentages stijgen geleidelijk, maar over vijf tot tien jaar is het verschil zichtbaar. Ook Nederlandse long-, urineweg- en huidinfecties met resistente kiemen nemen toe. Extra relevant voor de OK: gewonde Oekraïense soldaten die in Nederland worden behandeld, brengen vaak complexe, meervoudig geopereerde wonden mee waarbij infectiepreventie en isolatie lastig zijn geweest. Amputatie dreigt soms als een resistente infectie niet anders weg te snijden is.

Nederland schrijft traditioneel terughoudend voor, maar De Boer zegt dat hij dat ‘met minder gemak’ zegt dan tien jaar geleden. De focus voor de OK moet blijven op: strikte hygiëne en antimicrobial stewardship (het zo zorgvuldig, veilig en doelgericht mogelijk voorschrijven en gebruiken van antimicrobiële middelen, red).